Gebelikte Zeka Testinin Önemi

Zeka Testi nedir ve ne zaman yapılır?

Halk arasında “zeka testi” veya “Down Sendrom Testi” denilen testlerin esas adı; “doğum öncesi tarama testleridir.” (Prenatal tarama testleri)

Zeka Testi; İkili test, üçlü test ve dörtlü test olmak üzere ayrılır. Bu testler bebeğin zekasını ölçmek amacıyla değil (bebeğin zekasını ölçebilecek bir test yok), onlar sadece en sık rastlanan kromozomal anomaliler, zeka geriliği ile beraber olan hastalıklardır. Down sendromu (mongol bebek, trizomi 21) gibi taramasıdır. Ayrıca başka sebepten dolayı meydana gelen zeka geriliği testi de değildir. Başka bir deyişle bu testler zeka geriliği yapabilecek hastalıklardan sadece bir kaçını tara, diğerlerini taramaz. Bu nedenle  bu testlerin sonucu normal gelen bir bebekte de başka bir hastalıktan dolayı zeka geriliği görülebilir. Yani zeka testleri sonuçlarının hepsinin normal olması, bebeğin doğumdan sonra zekasının normal olacağını garanti etmez.

 

Zeka Testleri ne zaman, hangi haftalarda yapılır?

İkili test gebeliğin 11 – 14 haftaları arasında yapılır.

Üçlü veya Dörtlü test 16- 20 haftalar arasında yapılır.

 

Zeka Testi Nasıl Yapılır?

İkili, üçlü veya dörtlü test bir kan testidir. Anne karnında bulunan bebekle ilgili hormonların seviyesi ölçülür. Ayrıca ikili test için Ultrason aracı ile alınan NT (bebeğin ense kalınlığı) da alınır. Fetal ense kalınlığı (NT) ultrasonografide bebeğin boynunun arka kısmında koyu renkli olarak görünen kısmın kalınlığını ifade eder. 11 hafta 1 gün ile, 13 hafta 6 gün arasındaki gebelere uygulanır. Fetal ense kalınlığının artması ile Down Sendromu başta olmak üzere bazı kromozom anomalileri arasında ilişki vardır. Ense kalınlığının 3 milimetreden fazla olması, artmış ense kalınlığı kabul edilmektedir. Üçlü tarama testi gebelikte bebekte olabilecek bazı kromozomal anomalileri ve nöral tüp defekti denilen doğumsal anomalileri araştırmak için yapılan bir testtir. İkili testte de olduğu gibi bebekte trizomi 21 (down sendromu) ve trizomi 18 (Edwards sendromu) olma riski belirlenir ancak bu sendromların bebekte kesin olarak varlığını belirlemez. Eğer üçlü test sonucunda bu kromozomal anomalilerin bebekte olma riski yüksek çıkarsa kesin tanı için CVS veya amniyosentez yapılır. B-hCG ve serbest Estriol (uE3) ölçümü bu riskleri belirler. Üçlü testte ikili testten farklı olarak nöral tüp defekti denilen anomalileirn de riski belirlenebilir, bunu sağlayan üçlü testte ölçülen AFP(alfafötoprotein) değeridir. Nöral tüp defektleri bebeğin sinir sistemi ile ilgili omurilik hasarları (halk arasında bebeğin sırtında açıklık olması) veya beyin hasarları ile ilgili anomalilerdir.

Dörtlü test, üçlü test ile tamamen aynı amaçla yapılan bir testtir ancak üçlü teste göre başarısı daha yüksektir. Dörtlü testte down sendromlu bebek tespit etme oranı % 80’dir. Üçlü testte anneden alınan kanda değerlendirilen B-hCG ve serbest estriol (uE3) ve AFP düzeylerine ek olarak dörtlü testte İnhibin – A düzeyinin de formüle katılması testin başarısını yükseltmektedir.

 

Zeka Testinde yanılma riski var mı?

Evet. Tüm testlerde yanılma payı vardır. Zeka testi kesin bir test değildir. O sadece taşıyıcılığın risk oranını gösteriyor. Bu ne demek; test pozitif ise % 100 hastalık anlamına gelmiyor. Negatif ise %100 sakatlık anlamına da gelmiyor. Yani bu testlerin sonucunda normal görünen bir bebeğin aslında hasta olma ihtimali vardır. Tersine bu testlerde anormal görünen bir bebeğin normal olma olasılığı da vardır. Ancak tabiî ki testlerin doğruyu göstermeoranı, yanlış gösterme oranından daha fazladır. Bu nedenle bu teslerdeki sonucu kesin sonuca çevirmek için aminiosentez veya CVS gibi yöntemler kullanılır.